Robbin
Schematherapie: (Her)ken je verschillende kanten
Wat is schematherapie dan eigenlijk?
Om dit uit te leggen gebruik ik vaak de volgende metafoor: Stel je hebt een tuin, die vol staat met onkruid, dan kun je daar last van ondervinden. Door al het onkruid kun je niet genieten van de tuin, word je uitzicht belemmerd, bezorgt het je een hoop onrust en frustratie, en ben je zelfs geneigd de tuin te vermijden. Bij een behandelmethode zoals cognitieve gedragstherapie krijg je ‘tuingereedschap’ aangereikt, waarmee je leert het onkruid kort te knippen. Middels praktische handvatten leer je hoe je je tuin weer netjes en overzichtelijk kan krijgen.
Maar zoals je waarschijnlijk wel weet, groeit onkruid met een beetje zonlicht en regen snel weer terug. En voor je het weet, is je tuin weer overwoekerd. Schematherapie is een behandelmethode waarbij je het onkruid niet leert wegknippen, maar waarbij je onderzoek gaat doen naar hoe het komt dat er steeds onkruid in je tuin groeit. Het laat je onderzoek doen naar de wortels (de kern van je probleem). En zodra helder is hoe die wortels er bij jou uitzien, ga je leren hoe je het onkruid met wortel en al eruit kan trekken.
Schematherapie is dus een therapievorm die meer de diepte in gaat. Je doet onderzoek naar je manier van denken en je manier van doen. Hoe ben je geworden zoals je bent? Hoe kijk je naar jezelf, naar de ander en naar de wereld? Hoe is dat ontstaan? Welke (ongezonde) patronen heb je ontwikkeld en hoe doorbreek je die? Hoe kun je je ‘oude wonden’ helen? Allemaal vragen die ik aan bod laat komen in de therapie.
En hoe ziet dat er dan uit in de praktijk?
Ik vind het altijd prettig om dingen beter te begrijpen en te kunnen verklaren. Die behoefte zie ik ook vaak terug bij mijn cliënten. Daarom maak ik graag tijdens mijn sessies gebruik van het modi-model, een theorie die binnen de schematherapie vaak gebruikt wordt om meer inzicht te krijgen in patronen. Het model gaat ervan uit dat we verschillende kanten (modi) in ons hebben:
- Kwetsbare kant: Dit wordt ook wel het ‘innerlijke kind’-deel genoemd. Soms gebeuren er dingen in je leven die je raken. Dingen die je boos maken, je angstig en onzeker laten voelen of die verdriet of schaamte oproepen. Die gevoelens kunnen heel kwetsbaar aanvoelen, vandaar dus ook de ‘kwetsbare kant’. Achter die gevoelens gaat ook vaak een behoefte schuil. Als je je onzeker over iets voelt, is er vaak een behoefte aan geruststelling of aan duidelijkheid. Als je je verdrietig voelt, heb je behoefte aan een luisterend oor en aan troost. Wanneer je boosheid voelt, gaat daar vaak de behoefte achter schuil dat je gezien wilt worden.
- Blije kant: Dit is ook een ‘innerlijk kind’-deel, maar gaat niet over gevoelens als verdriet, angst en boosheid. Wanneer deze kant actief is, voel je je blij, enthousiast, speels en avontuurlijk.
- Beschermer: De naam zegt het al: deze kant wil jou beschermen tegen vervelende gevoelens. Hij doet er alles aan om jou niet rot te laten voelen. Alleen doet de beschermer dat niet altijd op een gezonde manier. Voorbeelden van zijn tactieken zijn: verdovende middelen (alcohol, drugs, roken), overcompenseren (extra hard werken), focus op de ander leggen, een masker opzetten. Hoe hij er bij jou precies uitziet, is de moeite waard om eens te onderzoeken.
- Innerlijke criticus/strenge kant: Dit is het vervelende kritische, veroordelende stemmetje in je hoofd. In zijn ogen is het nooit goed, kan het altijd beter, schiet je tekort, ben je een zwakkeling. Hij bezorgt je met gemak een schuldgevoel en weet hoe hij jou klein, onzeker en minderwaardig moet laten voelen. Ook is deze kant heel goed in paniek zaaien, doordat hij rampscenario’s creëert en beren op de weg zet.
- Gezonde, volwassen kant: Deze kant is de tegenhanger van de innerlijke criticus. In plaats van afkeurend, is deze kant juist aanmoedigend. Hij heeft oog voor de kwetsbare kant en neemt deze kant serieus. Hij ontfermt zich als het ware over het kindje in jou en kijkt naar wat er voor nodig is om jou te voorzien in je behoeften. Hij zorgt ervoor dat je gezonde keuzes maakt en goed voor jezelf zorgt. Hij accepteert je volledig.
Bij veel mensen zijn deze kanten niet in balans. De strenge kant staat vaak op de voorgrond en de beschermer voelt zich vaak genoodzaakt om in te springen. Er is weinig ruimte voor de kwetsbare kant, die te weinig wordt gezien. En de gezonde kant is er vaak wel voor de mensen om je heen, maar weet nog niet goed hoe hij er voor jou zelf kan zijn. In een traject bij mij leer je deze kanten van jou beter kennen en herkennen. En leer je hoe je ze meer in balans kunt krijgen. Een effectieve manier om met de ‘wortels´ aan de slag te gaan.
Is schematherapie wat voor jou?
Deze behandelvorm wordt binnen de geestelijke gezondheidszorg vooral ingezet bij persoonlijkheidsproblematiek, langdurige depressie of angstklachten en een hardnekkig negatief zelfbeeld. Ik ben echter van mening dat iedereen erbij gebaat is om onderzoek te doen naar zijn/haar wortels. Het kan nooit kwaad om nog meer zelfinzicht te krijgen en je eigen manier van denken en doen eens onder de loep te leggen.
Schematherapie kan zeker wat voor jou zijn als je merkt:
- veel in je hoofd te zitten
- niet/weinig in contact te staan met je gevoel
- moeite te hebben met diepgaande verbindingen met anderen
- een lage eigenwaarde te hebben
- steeds vervalt in terugkerende patronen
- moeite te hebben met grenzen aangeven
- kritisch en veroordelend naar jezelf te zijn
- op de automatische piloot te leven
- moeite te hebben met keuzes maken
Twijfel je na dit gelezen te hebben nog steeds of schematherapie misschien iets voor jou kan betekenen? Schroom dan niet en plan eenvoudig een vrijblijvende belafspraak in. Dan kijken we samen naar wat passend is.