Robbin
Heb jij bindingsangst of verlatingsangst?
Wat is bindingsangst?
Bindingsangst gaat over moeite hebben met emotionele nabijheid en commitment. Mensen met bindingsangst verlangen vaak wél naar liefde en verbinding, maar zodra het dichtbij komt, ontstaat er spanning. Het voelt benauwend, verstikkend of zelfs bedreigend.
Je kunt bindingsangst bij jezelf herkennen aan bijvoorbeeld:
- Afstand nemen zodra iemand te dichtbij komt
- Het gevoel dat je vrijheid wordt beperkt in een relatie
- Relaties rationaliseren (“Het voelt toch niet helemaal goed”)
- Twijfel die vooral ontstaat als de ander zich juist verbindt
- Emoties wegredeneren of bagatelliseren
Bindingsangst is zelden een bewuste keuze. Het is meestal een beschermingsmechanisme: nabijheid voelt onveilig, dus houdt je systeem liever afstand.
Wat is verlatingsangst?
Verlatingsangst draait juist om de angst om alleen gelaten te worden. Mensen met verlatingsangst verlangen intens naar verbinding, bevestiging en nabijheid, maar zijn tegelijkertijd continu alert op signalen dat de ander hen kan verlaten.
Kenmerken van verlatingsangst zijn onder andere:
- Je sterk aanpassen aan de ander
- Moeite hebben met grenzen aangeven
- Angst om afgewezen of ingeruild te worden
- Overmatig piekeren over de relatie
- Je eigen behoeften opzij zetten
Ook hier geldt: het is geen “zwakte”, maar een diepgewortelde angst die vaak onbewust wordt aangestuurd.
Hoe ontstaan bindingsangst en verlatingsangst?
Daarvoor moeten we een behoorlijk eind terug in de tijd. Beiden hebben namelijk te maken met hoe je als kind gehecht bent. Als je veilig gehecht bent, wat inhoudt dat je ouders jou hebben voorzien in jouw (emotionele) behoeften, zul je niet zo snel te maken krijgen met verlatingsangst of bindingsangst. Dat is echter een ander geval wanneer je ouders emotioneel niet (altijd) beschikbaar waren. Wanneer er bijvoorbeeld sprake was van afwijzing, emotionele afwezigheid, onvoorspelbaarheid of juist verstikking, heeft je zenuwstelsel geleerd dat nabijheid onveilig is óf juist iets is waar je hard voor moet werken.
Bij verlatingsangst leer je: “Ik moet me aanpassen om liefde te behouden.”
Bij bindingsangst leer je: “Als ik te dichtbij kom, raak ik mezelf kwijt of word ik gekwetst.”
Soms zijn beide angsten zelfs tegelijk aanwezig. Je verlangt dan naar verbinding, maar schrikt zodra die er is. Dat kan enorm verwarrend voelen.
De dynamiek in relaties
Bindingsangst en verlatingsangst versterken elkaar vaak in relaties. Een klassieke dynamiek is die tussen de achtervolger (verlatingsangst) en de afstandhouder (bindingsangst). Dat werkt als volgt:
De één zoekt bevestiging en nabijheid →
De ander voelt druk en trekt zich terug →
De eerste raakt nóg angstiger en wil nog meer nabijheid →
De ander ervaart dat als verstikkend en creëert nóg meer afstand.
Zo ontstaat er een vicieuze cirkel waarin beide partijen zich onveilig voelen en niet echt gezien.
Belangrijk om te weten: niemand is zijn angst. Beide rollen ontstaan uit een verlangen naar liefde en veiligheid, maar worden uitgedrukt op een andere manier.
Wat kun je eraan doen?
Het goede nieuws: bindingsangst en verlatingsangst zijn geen vaste persoonlijkheidskenmerken. Het zijn aangeleerde patronen – en dus ook te doorbreken.
Een paar belangrijke stappen:
- Herken je patroon: Bewustwording is de eerste stap. Wanneer trek jij je terug? Wanneer raak jij jezelf kwijt? Kijk zonder oordeel naar je gedrag.
- Begrijp waar het vandaan komt: Je reacties van nu zijn vaak logisch als je kijkt naar toen. Dat besef brengt zachtheid en vermindert zelfkritiek.
- Leer je gevoelens reguleren: Angst in relaties is vaak een reactie van het zenuwstelsel. Leren vertragen, voelen en jezelf kalmeren is essentieel.
- Oefen met veilige verbinding: Dat kan in een relatie zijn, maar ook in therapie of coaching. Juist in contact kun je nieuwe ervaringen opdoen.
- Werk aan je gevoel van eigenwaarde: Zowel bindingsangst als verlatingsangst zijn sterk verbonden met de overtuiging dat jij niet volledig veilig of waardevol bent zoals je bent.
Tip! Lees het boek ‘Liefdesbang’ van Hannah Cuppen. Hierin wordt uitvoeriger ingegaan op dit onderwerp. Er staan voorbeelden in die je kunnen helpen jezelf nog beter te begrijpen.
Tot slot
Bindingsangst en verlatingsangst gaan niet over “te veel” of “te weinig” willen. Ze gaan over oude pijn die gezien wil worden. Hoe meer je leert luisteren naar wat er onder je angst ligt, hoe meer ruimte er ontstaat voor verbinding – met jezelf én met de ander.
En misschien wel de belangrijkste boodschap: je hoeft dit niet perfect te kunnen. Elke kleine stap richting bewustzijn en zelfcompassie is er één.
Mocht je begeleid willen worden in dit proces, neem dan eens vrijblijvend contact met me op.